Pagkamatinud-anon

Ginakilala sang Kasulatan ang pagkamadaya sang tagipusuon sang tawo kag nagahatag sang madamo nga halimbawa sang madaya nga paggawi. Ang Dios nagapangayo sang bug-os nga pagkamatinud-anon sa tanan nga bahin sang kabuhi, kag nagapakita kon paano mapierdi ang pagdaya kag mabalik ang naguba nga relasyon.

Ang mga tawo madaya

Ang tagipusuon sang tawo madaya

Sang napanimahuan sang Ginoo ang kahamot sini, nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Indi ko na gid pagpakamalauton liwat ang duta tungod sang ginahimo sang tawo. Bisan pa nga nahibaluan ko nga makasasala ang tawo halin sang bata pa siya, indi ko na gid paglaglagon liwat ang tanan nga nagakabuhi pareho sang akon ginhimo sadto. (Genesis 8:21)
“Dayaon gid ang tagipusuon sang tawo kag puwerte gid kalaot. Wala sing may makatungkad kon daw ano gid ini kalaot. (Jeremias 17:9)
Kay sa tagipusuon sang tawo nagahalin ang malain nga mga panghunahuna nga amo ang nagatulod sa iya sa pagpatay, pagpanginbabayi ukon pagpanginlalaki, pagpakigrelasyon nga imoral, pagpangawat, pagtestigo sang butig, kag pagyaguta sa iya isigkatawo. (Mateo 15:19)
Kay sa tagipusuon sang tawo nagahalin ang malain nga mga panghunahuna nga amo ang nagatulod sa iya sa pagpakigrelasyon nga imoral, pagpangawat, pagpatay, pagpanginlalaki ukon pagpanginbabayi, pagkahisa, paghimo sang tanan nga kalainan, pagpangdaya, pagpagusto himo sang kalautan, pagkamahisaon, pagyaguta sa iya isigkatawo, pagpabugal, kag paghimo sang mga kabuangan. (Marcos 7:21-22)

Ang mga tawo nagahimo sang relatibo nga pagkamatinud-anon

Sang sadto nga tion, wala sing hari sa Israel, gani nagapagusto lang ang tagsa-tagsa kon ano ang iya luyag himuon. (Hukom 17:6)

Mga halimbawa sang madaya nga mga tawo

...pero gintunto pa niya ako. Napulo gid ka beses nga ginliwat-liwat niya ang akon suhol. Pero wala ako pagpabay-i sang Dios nga daog-daugon lang niya. (Genesis 31:7)
Nakasala ang Israel; ginlapas nila ang akon kasugtanan. Nagkuha sila sang mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon. Ginkawat nila ini, nagbutig sila parte sini, kag ginsimpon nila ini sa ila mga pagkabutang. Nagsabat si Acan, “Nakasala matuod ako sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Amo ini ang akon ginhimo: Sa mga butang nga naagaw ta, may nakita ako nga isa ka matahom nga bayo nga halin sa Babilonia, pilak nga mga duha ka kilo kag tunga, kag isa ka barita nga bulawan nga mga tunga sa kilo. Naibog gid ako sa sini nga mga butang, gani ginkuha ko. Ginlubong ko ini sa duta sa sulod sang akon tolda. Ang pilak ara sa idalom gid.” (Josue 7:11, 20-21)
Pero wala sila magsunod sa pagginawi sang ila amay. Makikuwarta sila, nagabaton sila sang lagay, kag ginatiko nila ang hustisya. (1 Samuel 8:3)
Silinga siya nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Pagkatapos nga ginpatay mo ang tawo, kuhaon mo pa pati ang iya duta? Tungod sa imo ginhimo, dilapan sang mga ido ang imo dugo sa guwa sang banwa, subong nga gindilapan nila didto ang dugo ni Nabot.’ ” (1 Hari 21:19)
Ang mga malain nagapalayo sa Dios kag nagabutig halin pa sang ila pagkatawo. (Salmo 58:3)
Ang imo mga pangulo mga rebelde kag kaupod sang mga makawat. Gusto nila permi nga may lagay, kag nagapangayo sila sang mga regalo. Wala nila ginadepensahan ang kinamatarong sang mga ilo kag wala nila ginapamatian ang reklamo sang mga balo nga babayi. (Isaias 1:23)
Pareho sila sa mga ido nga dalok-dalok nga wala sing kabulusgan. Sila nga mga manug-atipan sang Israel wala sing pag-intiendi. Ang kada isa sa ila nagapagusto kon ano ang iya luyag himuon kag nagapangita sang iya kaugalingon nga kaayuhan. (Isaias 56:11)
“Halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon, nagapangdaya sila para makakuwarta. Bisan mga propeta kag mga pari nagapangdaya man. (Jeremias 6:13)
Nagapangawat kamo, nagapamatay, nagapanginbabayi ukon nagapanginlalaki, nagasaksi sing butig, nagasunog sang insenso kay Baal, kag nagasimba sa iban pa nga mga dios nga wala gani ninyo makilal-i. Nagahunahuna bala kamo nga ining templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako palanaguan sang mga tulisan? Nakita ko ang mga ginahimo dira. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. (Jeremias 7:9, 11)
Ang ila mga opisyal pareho sang mabangis nga mga ido nga nagagus-ab sang ila mga biktima. Nagapamatay sila para lang nga makapanguwarta. Ang mga tawo nagapanguwarta kag nagapangawat. Ginadaogdaog nila ang mga imol kag ang mga pangayaw. Wala nila sila ginahatagan sang hustisya. (Ezekiel 22:27, 29)
Kamo nga mga Israelinhon nga nagaestar sa duta sang Israel, pamatii ninyo ining akusasyon sang Ginoo kontra sa inyo: “Wala na sing tawo sa inyo duta nga matutom, nagahigugma, kag nagakilala sa akon. Sa baylo, ang inyo ginahimo amo ang pagpakamalaot sa iban, pagbinutig, pagpamatay, pagpangawat kag pagpanginlalaki ukon pagpanginbabayi. Lapnag na ini bisan diin, kag nagasunod-sunod lang ang pagpinatyanay. (Hoseas 4:1-2)
Ang mga pangulo sang Juda pareho sa mga tawo nga nagapangbalhin sang mga muhon kay gin-agawan nila sang duta ang Israel. Gani ibubo ko sa ila ang akon kaakig pareho sang baha. (Hoseas 5:10)
Gusto ko kuntani nga ayuhon ang mga taga-Israel. Pero ang makita ko sa ila amo ang ila kalautan. Nagapangdaya sila, nagasulod sa mga balay kag nagapangawat, kag nagapanghold-ap sa mga karsada. (Hoseas 7:1)
Mahilig mangdaya ang inyo mga negosyante; nagagamit sila sang indi husto nga kilohan. (Hoseas 12:7)
Malaot kamo nga katawhan! Indi ko malimtan ang mga manggad nga natipon ninyo sa malain nga paagi. Nagagamit kamo sang indi husto nga talaksan—ang buluhaton nga akon ginapakamalaot. Indi puwede nga pabay-an ko lang kamo sa inyo nga pagpangdaya sa inyo kilohan. Mapintas ang inyo manggaranon nga mga tawo, kag mga butigon kamo. (Micas 6:10-12)
Pero ang isa sa mga sumulunod ni Jesus nga si Judas Iscariote, nga amo ang magatraidor sa iya, nagsiling, “Ang bili sang sina nga pahamot mga isa gid ka tuig nga suweldo sang isa ka tawo. Ngaa wala ina pag-ibaligya kag ang bili ipanghatag sa mga imol?” Ginsiling niya ini, indi tungod kay naluoy siya sa mga imol, kundi tungod kay kawatan siya. Siya amo ang nagauyat sang ila kuwarta kag permi niya ini ginakuhaan. (Juan 12:4-6)
Nagsabat ang mga tawo nga nagasinggit, “Indi siya, kundi si Barabas!” (Si Barabas nga ini isa ka tulisan.) (Juan 18:40)
May ara nga mag-asawa nga nagbaligya man sang ila duta. Ang ngalan sang bana si Ananias, kag ang iya asawa si Safira. Pero gintago ni Ananias ang iban nga kantidad sang bili sang duta para sa ila kaugalingon. Ang iya asawa nagsugot man. Kag ginhatag niya ang nabilin nga kantidad sa mga apostoles. Dayon nagpamangkot si Pedro, “Ananias, ngaa nagpadaog ka kay Satanas? Nagabutig ka sa Espiritu Santo tungod nga ang iban nga kuwarta nga bili sang imo duta gintago mo! Indi bala nga sa wala mo pa mabaligya ang imo duta ikaw ang tag-iya sina? Kag sang nabaligya mo na ina indi bala ara sa imo pagbuot kon anhon mo ang kuwarta? Ngaa bala naghunahuna pa gid ikaw sa paghimo sini? Wala lang ikaw nagbutig sa tawo kundi labi na gid sa Dios.” Pagkabati sadto ni Ananias, natumba siya kag napatay. Dayon ginpalapitan siya sang mga pamatan-on kag ginputos nila ang iya bangkay. Pagkatapos gindala nila siya paguwa kag ginlubong. Kag ang tanan nga nakabati sa natabo hinadlukan gid. Pagkaligad sang mga tatlo ka oras, nagsulod ang asawa ni Ananias. Wala siya kahibalo kon ano ang natabo sa iya bana. Ginpamangkot siya ni Pedro, “Sugiri ako sang matuod, amo gid bala ini tanan ang kantidad nga inyo nabaton sa inyo ginbaligya nga duta?” Nagsabat si Safira, “Huo, amo gid ina tanan ang amon nabaton.” Gani nagsiling si Pedro sa iya, “Ngaa nagsugtanay kamo nga mag-asawa nga tilawan ang Espiritu sang Ginoo? Tan-awa, ara na sa puwertahan ang mga pamatan-on nga naglubong sang imo bana, kag ikaw ila man nga tuwangan kag ilubong.” Hinali lang natumba si Safira sa atubangan ni Pedro kag napatay. Pagsulod sang mga pamatan-on nakita nila nga patay na si Safira. Gani gintuwangan nila siya paguwa kag ginlubong sa tupad sang iya bana. (Binuhatan 5:1-10)
Ang isa sang ila mga propeta nga taga-Crete mismo nagsiling, “Ang mga taga-Crete mga butigon kag mga malain pareho sa mapintas nga mga sapat, mga matamad kag gusto lang magkaon.” (Tito 1:12)
Pero ang mga tawo nga nabilin, nga wala nagkalamatay sa sining tatlo ka kahalitan, wala pa gid magbiya sa mga dios-dios nga ila ginhimo. Sige pa gid ang ila simba sa mga demonyo kag sa mga rebulto nga bulawan, pilak, saway, bato kag kahoy. Ang ini nga mga rebulto indi makakita, indi makabati, kag indi makalakat. Wala man sila naghinulsol sang ila pagpamatay, pagpangbabaylan, pagpakigrelasyon nga imoral, kag pagpangawat. (Pahayag 9:20-21)

Paanggid nga nagagamit sang pagdaya bilang ilustrasyon

Nagsugid si Jesus sang isa ka paanggid sa iya mga sumulunod. Siling niya, “May isa ka manggaranon nga may suluguon nga gintugyanan niya sang iya mga pagkabutang. Karon may nagsugid sa manggaranon nga ang iya mga pagkabutang ginausikan lang sang iya tinugyanan nga suluguon. Gani ginpatawag niya siya kag ginhambalan, ‘Ano ining nabatian ko nga ginausikan mo lang ang akon pagkabutang? Maayo pa magsumahay kita parte sa akon pagkabutang kay halin subong pahalinon ko na ikaw.’ Tungod nga ginapahalin na siya sang iya amo, nagsiling siya sa iya kaugalingon, ‘Ano bala ang akon himuon? Indi ako makasarang sang mabug-at nga obra pareho sang pagkutkot sang buho, kag nahuya man ako nga magpakilimos. Ah, nahibaluan ko na kon ano ang akon himuon agod bisan pahalinon ako sang akon amo may makadtuan ako nga mga tawo nga magabaton sa akon sa ila mga balay.’ Ang iya ginhimo, isa-isa niya nga ginpatawag ang mga may utang sa iya amo. Nagpamangkot siya sa nahauna, ‘Pila ang imo utang sa akon amo?’ Nagsabat siya, ‘100 ka banga nga lana sang olibo.’ Nagsiling ang tinugyanan sa iya, ‘Sige, ari ang lista sang imo utang, pungko kag isulat 50.’ Pagkatapos nagpamangkot siya sa ikaduha, ‘Pila ang imo utang sa akon amo?’ Nagsabat siya, ‘100 ka sako nga trigo.’ ‘Sige, ari ang lista sang imo utang, isulat nga 80 lang ka sako.’ Pagkahibalo sang amo sang iya ginhimo, gindayaw niya ang dayaon nga tinugyanan tungod nga maayo siya magpadihot. Kay ang mga tawo sa sini nga panahon mas maayo magpadihot sa ila isigkatawo sang sa mga tawo nga ginpasanagan na sang Dios. (Lucas 16:1-8)

Pagdaya nga ginatabunan sang relihiyon

Nagapangawat kamo, nagapamatay, nagapanginbabayi ukon nagapanginlalaki, nagasaksi sing butig, nagasunog sang insenso kay Baal, kag nagasimba sa iban pa nga mga dios nga wala gani ninyo makilal-i. Kag dayon, nagapalapit kamo kag nagatindog sa akon presensya sa sini nga templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako, kag nagasiling kamo, “Wala kita maano.” Kag pagkatapos, padayon ninyo nga ginahimo atong makangilil-ad nga mga butang. Nagahunahuna bala kamo nga ining templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako palanaguan sang mga tulisan? Nakita ko ang mga ginahimo dira. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. (Jeremias 7:9-11)
Nagkadto si Jesus sa templo kag gintabog niya ang mga tawo nga nagapamakal kag nagabaligya didto. Ginpamaliskad niya ang mga lamisa sang mga manugbaylo sang kuwarta kag ang mga pulungkuan sang mga manugbaligya sang mga pating nga inughalad. Nagsiling siya sa ila, “Nagasiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay tawgon nga balay nga palangamuyuan.’ Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan!” (Mateo 21:12-13)
“Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Kay ginahugasan ninyo ang sa guwa lang nga parte sang tasa kag pinggan bilang ritual, pero ang sa sulod ninyo puno sang kadalok kag kahisa. (Mateo 23:25)
Pag-abot nila sa Jerusalem, nagkadto si Jesus sa templo. Gintabog niya ang mga tawo nga nagapamakal kag nagabaligya didto. Ginpamaliskad niya ang mga lamisa sang mga manugbaylo sang kuwarta kag ang mga pulungkuan sang mga manugbaligya sang mga pating nga inughalad. Indi siya magtugot nga manglaktod ang mga tawo sa templo nga nagadala sang ila mga inugbaligya. Dayon gintudluan niya ang mga tawo didto sa templo. Siling niya, “Indi bala nga nagsiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay tawgon nga balay nga palangamuyuan para sa tanan nga nasyon’? Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan.” (Marcos 11:15-17)
Gani naghambal ang Ginoo sa iya, “Kamo nga mga Pariseo, ginahugasan ninyo ang sa guwa lang nga parte sang tasa kag pinggan bilang ritual, pero ang sa sulod ninyo puno sang kadalok kag kalautan. (Lucas 11:39)
Pag-abot nila sa Jerusalem, nagkadto si Jesus sa templo kag gintabog niya ang mga nagabaligya didto. Nagsiling siya sa ila, “Nagasiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay lugar nga palangamuyuan.’ Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan.” (Lucas 19:45-46)
Kay madamo ang indi magpamati sa matuod nga mga pagpanudlo, labi na gid ang mga tawo nga halin sa relihiyon sang mga Judio. Mga madaya sila nga mga tawo nga nagapanudlo sang wala sing pulos. Kinahanglan gid nga tapnaon sila sa ila ginahimo, kay ginagamo nila ang mga panimalay paagi sa ila mga pagpanudlo nga indi dapat itudlo, kag ang ila katuyuan makahuluya tungod kay nagapanguwarta lang sila. (Tito 1:10-11)

Ang Dios nagapangayo sang bug-os nga pagkamatinud-anon

Ang Ginoo amo ang kamatuoran, si Satanas butigon

Ang Ginoo amo ang kamatuoran

Ang Pulong nagpakatawo kag nagpakig-upod diri sa aton. Nakita namon ang iya kadungganan bilang bugtong nga Anak sang Amay. Puno siya sang kaayo kag puro kamatuoran ang iya ginasugid. (Juan 1:14)
Nagsabat si Jesus sa iya, “Ako amo ang dalan, ang kamatuoran, kag ang kabuhi. Wala sing may makakadto sa Amay kon indi paagi sa akon. (Juan 14:6)
Pero kon mag-abot na ang Espiritu Santo nga amo ang manugtudlo sang kamatuoran, tudluan niya kamo sang tanan nga kamatuoran. Ang mga butang nga iya itudlo sa inyo indi halin sa iya, kundi kon ano ang iya nabatian amo ina ang iya isugid sa inyo. Isugid man niya sa inyo kon ano ang magakalatabo sa palaabuton. (Juan 16:13)
Gani may tatlo nga nagapamatuod parte kay Jesus: (1 Juan 5:7)

Si Satanas butigon

Ang yawa amo ang inyo amay kag kon ano ang gusto sang inyo amay amo man ang inyo gusto nga himuon. Manugpatay siya sang tawo halin pa sang una. Wala sing pulos para sa iya ang kamatuoran tungod kay wala gid sing kamatuoran sa iya. Batasan niya ang magbutig, tungod kay butigon siya kag siya amo ang ginahalinan sang tanan nga kabutigan. (Juan 8:44)

Sa idalom sang kasuguan sang Daan nga Testamento

Indi kamo magpangawat. (Exodus 20:15)
Indi kamo magpangawat, ukon magbutig, ukon magpangdaya sa inyo isigkatawo. Indi kamo magpanumpa sang butig sa akon ngalan, kay kon himuon ninyo ina ginapakahuy-an ninyo ang ngalan sang inyo Dios. Ako amo ang Ginoo. Indi ninyo pagpamintahaan ukon pagkawatan ang inyo isigkatawo. Indi na ninyo pagpabuwasan ang paghatag sang suweldo sang tawo nga ginpaobra ninyo. (Leviticus 19:11-13)
Indi kamo magdaya sa inyo pagkilo, pagtakos, ukon pagsukob. Gamita ninyo ang husto nga kilohan, talaksan, ukon sulukban. Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt. Tumana ninyo ang tanan ko nga mga pagsulundan kag mga sugo. (Leviticus 19:35-37)
Gani kon magbaligya kamo ukon magbakal sang duta sa inyo kasimanwa, indi kamo magdinayaay. Kinahanglan nga ang bili sang duta suno sa kadamuon sang mga tinuig nga makapatubas ini sa wala pa ang sunod nga Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. Kon madamo pa ang mga tinuig antes mag-abot ang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, pataasan ninyo ang presyo sang duta, pero kon gamay na lang, panubuan ninyo. Kay ang matuod, ang ginabakal indi ang duta mismo kundi ang kadamuon sang mapatubas sang duta. Indi kamo magdinayaay kundi tahura ninyo ako, kay ako ang Ginoo nga inyo Dios. (Leviticus 25:14-17)
“ ‘Indi kamo magpangawat. (Deuteronomio 5:19)
“Kon mag-abot kamo sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios nga inyo panag-iyahan, indi ninyo pagkawaton ang duta sang imo kapareho paagi sa paghalin sang muhon sang iya duta nga ginbutang sadto sang inyo mga katigulangan. (Deuteronomio 19:14)
“Indi kamo magdaya sa inyo pagkilo ukon pagsukob. Maggamit kamo sang husto nga kilohan kag sulukban, para magakabuhi kamo sing malawig sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. Kay ginakangil-aran sang Ginoo nga inyo Dios ang tawo nga nagapangdaya. (Deuteronomio 25:13-16)

Bilang kabilugan nga prinsipyo sang Biblia

...indi siya dapat maghambal sing malain kag indi magbinutig. (Salmo 34:13)
Ang matinud-anon nga tagipusuon amo ang imo luyag; tudlui ako nga mangin maalamon. (Salmo 51:6)
Indi kamo magsalig sa pagpanguwarta. Indi kamo maglaom nga may makuha kamo paagi sa pagpangawat. Bisan magdugang pa ang inyo manggad, indi ini pagsaligi. (Salmo 62:10)
Magpabilin ka nga maayo kag matutom; indi ina pagdulaa kundi tipigan mo gid sa imo tagipusuon. (Hulubaton 3:3)
Indi ka maghambal sing dinaya ukon binutig. (Hulubaton 4:24)
Ang wala sing pulos kag malain nga mga tawo nagapanugidsugid sing kabutigan. (Hulubaton 6:12)
May anom ukon pito pa gani ka klase sang tawo nga ginakaugtan kag ginakangil-aran sang Ginoo: ang mga nagasaksi sing butig, kag ang mga nagapaaway sang iya kapareho. (Hulubaton 6:16, 19)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga nagapangdaya sa pagkilo, pero ginakalipay niya ang mga wala nagapangdaya. (Hulubaton 11:1)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga butigon, pero ginakalipay niya ang mga indi butigon. (Hulubaton 12:22)
Ang matarong nga tawo indi gusto sang binutig, pero ang malain nga tawo nagahimo sang makahuluya nga mga butang. (Hulubaton 13:5)
Ang masaligan nga saksi wala nagabutig, pero ang indi masaligan puro kabutigan ang iya ginahambal. (Hulubaton 14:5)
Ang saksi nga nagasugid sang matuod makaluwas sa kabuhi sang tawo. Traidor ang saksi nga nagabutig. (Hulubaton 14:25)
Wala nagakabagay nga maghambal ang buang-buang sing maayo nga mga pulong, kag mas labi na gid nga wala nagakabagay nga magbinutig ang isa ka pangulo. (Hulubaton 17:7)
Indi luyag sang Ginoo nga magpangdaya kita sa aton negosyo. (Hulubaton 16:11)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga nagapangdaya sa pagkilo ukon pagtakos. (Hulubaton 20:10)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga nagapangdaya sa pagkilo. Indi ina maayo nga himuon. (Hulubaton 20:23)
Indi ka magpamintaha sa mga imol, kag indi sila pagdaog-dauga sa korte, kay ang Ginoo amo ang magadepensa sa ila. Kag kon ano ang inyo himuon sa ila nga indi maayo amo man ang himuon sang Ginoo sa inyo. (Hulubaton 22:22-23)
Indi mo paghalinon ang muhon nga ginbutang sang una sang imo mga katigulangan. (Hulubaton 22:28)
Indi mo pag-agawon ang duta sang mga ilo paagi sa paghalin sang mga muhon sini nga dugay na. (Hulubaton 23:10)
Tinguhai nga makabaton ka sang kamatuoran, kaalam, pagtadlong sa imo pamatasan, kag pag-intiendi. Kag indi mo gid ini pag-ibaylo sa bisan ano nga butang. (Hulubaton 23:23)
Ang tawo nga nagapangawat sa iya ginikanan kag nagasiling nga indi ina sala, kaupod siya sang mga kriminal. (Hulubaton 28:24)
Indi gusto sang Labing Mataas nga Dios nga pintasan ang mga priso ukon ibaliwala ang kinamatarong sang tawo. Indi man gusto sang Ginoo nga indi paghatagan sang hustisya si bisan sin-o. Nakita niya ini tanan nga butang. (Panalambiton 3:34-36)
Amo ini ang dapat ninyo himuon: Magsugid kamo sing matuod sa isa kag isa. Maghukom kamo sing husto sa korte para sa kaayuhan sang tanan. Indi kamo magplano sing malain kontra sa inyo isigkatawo, kag indi kamo magsagi sumpa sing butig. Kay ginakaugtan ko ina tanan nga butang.” (Zacarias 8:16-17)
May mga manugsukot sang buhis nga nagkadto man kay Juan para magpabautiso. Nagsiling sila kay Juan, “Manunudlo, ano ang amon himuon?” Nagsabat si Juan, “Kon nagasukot kamo sang buhis, indi kamo magsukot sing sobra sa ginapasukot sa inyo sang gobyerno.” May mga soldado man nga nagpamangkot. Siling nila, “Ti, kami ya, ano man ang amon himuon?” Nagsabat si Juan sa ila, “Indi kamo magpamahog ukon magbutang-butang para makapanguwarta. Magkontento kamo sa inyo suweldo.” (Lucas 3:12-14)
Nagatudlo kamo sa iban, pero wala ninyo ginatudlui ang inyo kaugalingon. Nagatudlo kamo nga indi magpangawat, pero nagapangawat kamo. Nagatudlo kamo nga indi magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, pero amo man ina ang inyo ginahimo. Nahigkuan gid kamo sa mga dios-dios, pero nagapangawat kamo sa mga simbahan. (Roma 2:21-22)
Sa inyo pag-akusaray kamo mismo ang pierdi. Mas maayo pa nga pabay-an na lang ninyo ang nagahimo sa inyo sang malain kag nagadaya sa inyo. Pero ang inyo ginahimo, kamo mismo ang nagadaya kag nagahimo sang malain bisan pa sa inyo mga kauturan. Indi bala nga ang tawo nga nagahimo sing malain indi masakop sa paghari sang Dios? Gani indi ninyo pagdayai ang inyo kaugalingon! Kay indi gid masakop sa paghari sang Dios ang mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, ang mga nagasimba sa mga dios-dios, ang mga nagapanginbabayi kag mga nagapanginlalaki, ang mga lalaki nga nagabaligya sang ila lawas, ang mga lalaki nga nagauluasawa sa pareho nila nga lalaki, ang mga kawatan, ang mga dalok-dalok, ang mga palahubog, ang mga nagahambal sang malain kontra sa ila isigkatawo, kag ang mga tulisan. (1 Corinto 6:7-10)
Gani indi na kamo magbutig. Ang tagsa-tagsa magsugid sang matuod sa iya utod kay Cristo, kay kita tanan mga miyembro na sang isa ka lawas. (Efeso 4:25)
Gani magbato kamo. Isuksok ninyo bilang paha ang kamatuoran. Gamita ninyo bilang panagang nga para sa dughan ang pagkamatarong. (Efeso 6:14)
Indi kita magbutig sa isa kag isa, tungod kay gin-uba na naton ang aton daan nga pamatasan nga malain. (Colosas 3:9)
...kag likawi ang tanan nga malain. (1 Tesalonica 5:22)
Dapat man naton dumdumon nga ang Kasuguan wala ginhimo para sa mga matarong, kundi ginhimo ini para sa mga malinapason, sa mga matig-a sang ulo, sa mga wala nagakilala sa Dios, sa mga makasasala, sa mga indi diosnon ukon relihiyuso, sa mga manugpatay sang ila amay ukon iloy, sa mga manugpatay sang ila isigkatawo, sa mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, sa mga nagauluasawa sa ila kapareho nga lalaki, sa mga nagapangkidnap, sa mga butigon, sa mga nagatestigo sang indi matuod, kag sa bisan sin-o nga nagakontra sa husto nga pagpanudlo (1 Timoteo 1:9-10)
Laygayan mo man ang mga ulipon nga dapat magtuman sila sa ila amo sa tanan nga bagay, para malipay ang ila mga amo sa ila. Indi sila magpamatok ukon magsagi sabat. Silinga man sila nga indi magpangawat sa ila mga amo, kundi magpakita sila nga sila maayo kag masaligan, para sa tanan nila nga mga ginahimo magasiling ang mga tawo nga matahom gali ang aton mga pagpanudlo parte sa Dios nga aton Manluluwas. (Tito 2:9-10)
Balaan ang Dios nga nagtawag sa inyo, gani dapat magpakabalaan man kamo sa tanan ninyo nga ginahimo. Kay nagasiling ang Dios sa Kasulatan, “Magkabuhi kamo nga balaan, kay ako balaan.” (1 Pedro 1:15-16)
Kon ginasilutan kamo, kabay pa nga indi tungod nakapatay kamo sing tawo, ukon nagpangawat, ukon naghimo sang malain, ukon nagpasilabot sa ginahimo sang iban. (1 Pedro 4:15)

Ginapangayo sa mga pangulo

Gobyerno

Pero magpili ka sang mga tawo nga magbulig sa imo sa paghukom. Dapat may ikasarang sila sa paghukom, nagatahod sa Dios, masaligan, kag wala nagabaton sang lagay. Himua sila nga mga hukom sa grupo sang mga tawo nga tag-isa ka libo, tag-isa ka gatos, tag-singkuwenta kag tag-napulo. Mag-alagad sila bilang mga hukom sa tanan nga tion. Sila ang magahusay sa simple nga mga kaso, pero ang mabudlay nga mga kaso dal-on nila sa imo. Sa sini nga paagi, magmulumag-an ang imo obra kay makabulig sila sa imo. (Exodus 18:21-22)
Kon maayo kag matutom ang isa ka hari, indi siya maano kag magapadayon ang iya paghari. (Hulubaton 20:28)
Ang manugdumala nga wala sing pag-intiendi puwerte kapintas. Ang manugdumala nga indi gusto magmanggaranon sa malain nga paagi magalawig ang iya kabuhi. (Hulubaton 28:16)
Kay ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kamo nga mga pangulo sang Israel, sobra na ang inyo mga ginahimo! Untati na ninyo ang inyo pagpamintas kag pagpamigos, kag himua ninyo ang matarong kag husto. Indi na ninyo pagkuhaa ang duta sang akon katawhan. Gamita ninyo ang husto nga kilohan, talaksan, ukon sulukban. (Ezekiel 45:9-10)

Simbahan

Kon parte sa mga manugbulig sa iglesya, dapat ginatahod sila, masaligan sa ila ginahambal, indi palainom, indi dalok, (1 Timoteo 3:8)
Ang nagadumala sa mga tumuluo amo ang gintugyanan sa buluhaton sang Dios, gani kinahanglan gid nga wala siya sing kasawayan, indi bugalon, indi mainiton, indi palahubog, indi palaaway, kag indi makikuwarta. (Tito 1:7)
Kamo nga mga manugdumala sang mga tumuluo, may ihambal ako sa inyo. Bilang isa man ka manugdumala sang mga tumuluo, nga nakakita mismo sang mga pag-antos ni Cristo kag manug-ambit man sang iya gahom kag dungog kon mag-abot siya, nagapakitluoy ako sa inyo nga tatapon ninyo sing maayo ang mga katawhan sang Dios nga ara sa inyo. Pareho sila sa mga karnero kag kamo amo ang mga manugbantay sa ila. Dapat kinabubut-on gid ang inyo pagtatap sa ila kay amo ini ang kabubut-on sang Dios, indi nga napilitan lang kamo ukon may ginapaabot kamo nga suhol, kundi tungod kay gusto gid ninyo nga makabulig sa ila. (1 Pedro 5:1-2)

Ginapangayo ang pagkamatinud-anon sa paghatag

Kag nagasiling pa kamo nga natak-an na kamo sa paghalad sa akon, ang Ginoo nga Makagagahom, kag ginapakawalay pulos ninyo ang akon halaran. Amo gani nga ginahalaran ninyo ako sang mga sapat nga pilason, piang ukon masakiton. Nagahunahuna bala kamo nga batunon ko ina? Pakamalauton ko ang dayaon sa inyo, nga nagpromisa nga maghalad sang maayo nga sapat pero ang iya ginhalad sa akon may deperensya. Pakamalauton ko siya kay ako ang gamhanan nga hari kag ginatahod ako sang mga nasyon. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.” (Malakias 1:13-14)

Ang wala paghatag sing husto ginkabig nga pagpanakaw

Mamangkot man ako sa inyo, mahimo bala sang tawo nga kawatan ako? Daw imposible! Pero kamo, ginakawatan ninyo ako. Kag karon nagapamangkot pa kamo, ‘Paano ka namon ginakawatan?’ Ginakawatan ninyo ako kay wala kamo nagahatag sang inyo ikanapulo kag mga halad. Amo ina nga ginapakamalaot ko ang inyo bilog nga nasyon. (Malakias 3:8-9)

Ang pagkamatinud-anon mas bilidhon sangsa manggad

Mas maayo ang imol nga nagakabuhi sing matarong sang sa buang-buang nga butigon. (Hulubaton 19:1)
Ang gusto ta sa tawo, maayo siya. Mas maayo pa ang imol nga tawo sang sa butigon. (Hulubaton 19:22)
Kon ang mga matarong ang magdumala, nagakalipay ang mga tawo, pero kon ang mga malain na gani, nagapalanago sila. (Hulubaton 28:12)

Mga halimbawa sang matinud-anon nga mga tawo

Naakig gid si Moises kag nagsiling siya sa Ginoo, “Indi pagbatuna ang ila mga halad. Wala ako nakasala sa kay bisan sin-o sa ila; wala ako sing may ginkuha sa ila bisan isa ka donkey.” (Numero 16:15)
Karon, ari ako sa inyo atubangan. Kon may nahimo ako nga malain, sugiri ninyo ako sa presensya sang Ginoo kag sang hari nga iya ginpili. May ginkuha bala ako nga baka ukon donkey sa kay bisan sin-o sa inyo? May gindayaan bala ako ukon gindaogdaog sa inyo? Nagbaton bala ako sang lagay para ibaliwala ang sala nga nahimo sang isa ka tawo? Kon mapamatud-an ninyo nga nahimo ko ang bisan isa sa sini nga mga butang, bayaran ko ina.” Nagsabat ang mga tawo, “Wala mo kami gindayaan ukon gindaogdaog. Wala ka man sing may ginkuha sa kay bisan sin-o sa amon.” Nagsiling si Samuel sa ila, “Sa sini nga adlaw saksi ang Ginoo kag ang hari nga iya ginpili nga wala kamo sing may iakusar sa akon.” Nagsabat ang mga tawo, “Huo, saksi ang Ginoo.” (1 Samuel 12:3-5)
“Kon nagabinutig ako kag nagapangdaya, kabay pa nga magkalapierdi ang akon mga tanom ukon kaunon ini sang iban. (Job 31:5, 8)
Tungod sadto, ang duha niya ka kaupod nga administrador kag ang mga gobernador nagpangita sang sala sa pagdumala ni Daniel para may iakusar sila kontra sa iya. Pero wala gid sila sing may nakita nga sala tungod kay masaligan gid si Daniel kag maayo ang iya pagdumala. (Daniel 6:4)
Wala ako pag-anha sang mga leon tungod kay nagpadala ang akon Dios sang mga anghel kag ginkipot nila ang baba sang mga leon. Ginhimo ini sang Dios tungod kay nahibaluan niya nga matinlo ang akon kabuhi kag wala ako sing may nahimo nga malain kontra sa imo.” (Daniel 6:22)
Ini sila nga nagkalabilin nga mga Israelinhon indi maghimo sang malain; indi sila magbutig ukon magpangdaya. Magakaon sila kag magatulog nga wala sing may ginakahadlukan.’ ” (Zefanias 3:13)

Halimbawa sang pagtilaw sa pagkamatinud-anon sang mga tawo

Mag-ulutod kami tanan sa isa lang ka amay, kag nagasugid kami sing matuod. Indi kami mga espiya.” Sa ikatlo nga adlaw, nagsiling si Jose sa ila, “Nagatahod ako sa Dios, gani hatagan ko pa kamo sang kahigayunan nga mabuhi kon tumanon lang ninyo ang akon isugo sa inyo. Kon nagasugid kamo sing matuod, magpabilin diri ang isa sa inyo kag magpuli kamo kag magdala sang pagkaon para sa ginagutom ninyo nga mga pamilya. Pagkatapos dal-on ninyo diri sa akon ang inyo kamanghuran para mapamatud-an ko nga wala kamo nagabutig kag para indi ko kamo pag-ipapatay.” Kag ginhimo nila ini. (Genesis 42:11, 18-20)
Pero ginsabat namon siya nga indi kami mga espiya kag nagasugid kami sing matuod. Nagsiling man kami nga dose kami ka mag-ulutod kag isa lang ang amon amay. Ang isa namon ka utod patay na kag ang amon nga kamanghuran ari diri sa imo sa Canaan. Pero amo ini ang iya ginsiling sa amon, ‘Testingan ko kamo kon matuod ang inyo ginasiling. Magpabilin diri ang isa sa inyo kag magpuli kamo nga may dala nga pagkaon para sa inyo mga pamilya nga ginagutom. Pero dal-on ninyo diri sa akon ang inyo kamanghuran para mahibaluan ko nga nagasugid kamo sing matuod kag indi kamo mga espiya. Pagkatapos ibalik ko sa inyo ang inyo utod, kag tugutan ko kamo nga magpakadto-pakari diri sa Egypt.’ ” (Genesis 42:31-34)

Ginadumtan sang diosnon nga mga tawo ang pagdaya

Ang matarong nga tawo indi gusto sang binutig, pero ang malain nga tawo nagahimo sang makahuluya nga mga butang. (Hulubaton 13:5)

Ngaa nagapangayo ang Dios sang bug-os nga pagkamatinud-anon?

Indi kita mahimo nga madaya kag maghigugma sa Dios

Ang tawo nga nagakabuhi sing husto nagatahod sa Ginoo, pero ang wala nagakabuhi sing husto nagainsulto sa iya. (Hulubaton 14:2)

Indi kita mahimo nga madaya kag maghigugma sa aton isigkatawo

Ginakainitan sang butigon nga tawo ang mga tawo nga biktima sang iya kabutigan. Ang tawo nga nagadayaw-dayaw sa imo makalaglag sa imo. (Hulubaton 26:28)
Kay ang mga sugo nga pareho sang, “Indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, indi ka magpatay, indi ka magpangawat, indi ka magkahisa,” kag ang iban pa nga mga sugo sarang matingob sa isa lang ka sugo nga nagasiling, “Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.” Kon ginahigugma ta ang aton isigkatawo, wala kita nagahimo sing malain sa ila. Amo ina nga kon may paghigugma kita ginatuman ta ang bilog nga Kasuguan. (Roma 13:9-10)

Ang pagkamatinud-anon nagahatag sang kasaligan sa pagbantala

...para mangin matinlo kamo kag wala sing kasawayan nga mga anak sang Dios sa sini nga henerasyon nga ang mga tawo malain kag makasasala. Dapat ang inyo halimbawa pareho sang mga suga nga nagasanag sa ila, (Filipos 2:15)

Ang pagkamatinud-anon nagabulig sa pagtuytoy sang aton kabuhi

Indi ka maghambal sing dinaya ukon binutig. Isintro ang imo panulok sa maayo. Hunahunaa gid sing maayo ang tanan mo nga pagahimuon para mangin maayo ang resulta sini. (Hulubaton 4:24-26)

Bisan ang pinakadiutay nga pagdaya makahalalit gid

Ang tawo nga masaligan sa gagmay nga mga butang masaligan man sa dalagko nga mga butang. Kag ang tawo nga nagadaya sa gagmay nga mga butang, nagadaya man sa dalagko nga mga butang. (Lucas 16:10)

Paano kita makapalagyo sa tentasyon nga magdaya?

Paagi sa grasya kag gahom sang Ginoo

Hatagi ako sang handom sa pagtuman sang imo mga pagpanudlo sang sa paghandom nga magmanggaranon. (Salmo 119:36)
Ginoo, may duha ako ka butang nga pangayuon sa imo. Kon mahimo ihatag ini sa akon sa wala pa ako mapatay. Una, buligi ako nga indi ako magbutig. Ikaduha, indi ako pagpamanggaruna ukon pagpaimula, kundi hatagi lang ako sang akon ginakinahanglan. (Hulubaton 30:7-8)
Ang akon buot silingon, magkabuhi kamo nga ginagiyahan sang Espiritu Santo para indi ninyo mahimo ang mga malain nga handom sang inyo tawhanon nga kinaugali. Tungod nga ang gusto sang aton tawhanon nga kinaugali kontra sa gusto sang Espiritu Santo, kag ang gusto sang Espiritu Santo kontra man sa gusto sang aton tawhanon nga kinaugali. Ining duha nagakontrahanay, gani indi ta mahimo ang aton gusto nga himuon. (Galacia 5:16-17)

Paagi sa paghimo sang bulawanon nga pagsulundan

“Himua ninyo sa inyo isigkatawo ang luyag ninyo nga himuon man nila sa inyo. Amo ini ang husto nga pagtuman sa Kasuguan ni Moises kag sa mga sinulatan sang mga propeta. (Mateo 7:12)
Indi lang ang inyo kaayuhan ang inyo hunahunaon kundi ang kaayuhan man sang iban. (Filipos 2:4)

Paagi sa maayo nga kahadlok sa Ginoo

Kon ginahigugma ta ang Ginoo nga may katutom, patawaron niya ang aton mga sala. Kon ginatahod ta siya, makalikaw kita sa kalautan. (Hulubaton 16:6)

Paglain sang aton kaugalingon sa mga madaya

Wala ako nagaupod sa mga tawo nga dayaon kag hipokrito. (Salmo 26:4)
Bulahan ang tawo nga nagasalig sa Ginoo, kag wala nagadangop sa mga matinaas-taason nga nagasunod sa kabutigan. (Salmo 40:4)
Pero pakitaan ko sang kaayo ang akon mga kasimanwa nga matutom sa Dios kag nagakabuhi nga wala sing kasawayan. Mangin kaupod ko sila tungod kay tugutan ko sila nga mag-alagad sa akon. Ang mga tawo nga dayaon kag butigon indi makatiner sa akon palasyo. (Salmo 101:6-7)
Anak, indi ka magpadala-dala sa mga temtasyon sang makasasala nga mga tawo kon magsiling sila nga, “Dali, upod ka sa amon; mamangga kita sang mga inosente nga tawo kag patyon ta sila. Buhi sila subong kag maayo ang lawas pero tudason ta sila; mangin pareho sila sa mga nagkaladto na sa lugar sang mga patay. Makakuha kita sa ila sang malahalon nga mga pagkabutang, kag pun-on ta ang aton mga balay sang aton mga inagaw. Sige na, upod sa amon, kay partidahon ta dayon ang aton mga inagaw.” Anak, indi ka gid mag-upod sa ila; maglikaw ka sa ila. Kay maabtik sila magpakasala kag magpatay sang tawo. (Hulubaton 1:10-16)
Ang tawo nga kasabwat sang makawat nagahalit sang iya kaugalingon. Bisan ginpasumpa siya nga magsugid sang matuod, indi gid siya magsugid. (Hulubaton 29:24)
Sa una ko nga sulat nga ginpadala sa inyo, nagsiling ako nga indi kamo magpakig-upod sa mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon. Ang buot ko silingon, indi ang mga tawo nga wala pa makakilala sa Dios nga mga imoral ukon mga dalok-dalok kag mga kawatan, ukon mga nagasimba sa mga dios-dios. Kay kon sila inyo likawan, kinahanglan maghalin kamo sa sini nga kalibutan. Ang akon ginatumod amo atong mga tawo nga nagapakilala nga mga kauturan pero mga imoral, dalok-dalok, nagasimba sa mga dios-dios, nagapang-insulto, palahubog, kag kawatan. Indi kamo dapat mag-upod sa ila bisan sa pagkaon. (1 Corinto 5:9-11)
Indi kamo magpadaya sa sina nga hulubaton. Sa baylo, patihi ninyo ang hulubaton nga nagasiling, “Kon mag-upod-upod kamo sa mga tawo nga nagahimo sang malain, ina magapalain sa inyo maayo nga batasan.” (1 Corinto 15:33)

Paagi sa paghatag

Ang nagapangawat indi na magpangawat, kundi magpangita siya sa maayo nga paagi, para makahatag man siya sa mga imol. (Efeso 4:28)

Paagi sa pagtukod sang sistema sang pagpanabat

Nagpamangkot si Laban, “Ano bala ang gusto mo nga ibayad ko sa imo?” Nagsabat si Jacob, “Indi na lang ako pagsuhuli. Padayunon ko ang pagtatap sang imo kasapatan kon magsugot ka sa sini nga kondisyon: Tan-awon ko karon ang imo mga kasapatan kag kuhaon ko ang itom nga mga karnero kag kambang nga mga kanding. Amo lang ina ang suhol ko. Sa ulihi nga mga inadlaw, mahibaluan mo kon masaligan ako ukon indi kon usisaon mo ang mga sapat nga ginsuhol mo sa akon. Kon may makita ka nga kanding nga indi kambang ukon karnero nga indi itom, isipa ina nga kinawatan ko.” (Genesis 30:31-33)

Ano ang aton himuon kon nagdaya kita?

Ibalik ang aton pakig-upod sa Ginoo

Kon nahibaluan sang tawo nga nakasala siya sa bisan diin sa sina nga mga butang, kinahanglan nga ituad niya ini. Kag bilang bayad sa sala nga iya nahimo, maghalad siya sa Ginoo sang isa ka babayi nga karnero ukon kanding bilang halad sa pagpakatinlo. Ihalad ini sang pari para matubos siya sa iya nga sala. (Leviticus 5:5-6)
Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Moises parte sa tawo nga naglapas sa luyag sang Ginoo paagi sa pagpangdaya sa iya kapareho parte sa butang nga ginpatago ukon ginbilin sa iya, ukon pagkawat sa sini nga mga butang, ukon pagpanguwarta, ukon pagbutig parte sa butang nga nadula nga wala niya kuno nakita, ukon pagpanumpa sang indi matuod nga wala niya nahimo ang bisan diin sa sini nga mga sala. Kon mapamatud-an nga nakasala siya, kinahanglan nga iuli niya ang iya kinawat, ukon ang iya nakuha paagi sa pagpangdaya, ukon ang mga butang nga ginbilin ukon ginpatago sa iya, ukon ang mga butang nga nadula nga iya nakita, ukon ang bisan ano nga mga butang nga suno sa iya pagpanumpa wala sa iya, pero ang matuod ara. Kinahanglan nga iuli niya ini sa tag-iya nga wala gid sing kulang, kag dugangan pa gid niya sang 20 porsiyento sang bili sini. Ihatag niya ini sa tag-iya sa adlaw nga maghalad siya sang halad nga bayad sa iya nga sala. Paagi sa sining himuon sang pari sa presensya sang Ginoo, matubos ang tawo sa iya nga sala, kag patawaron siya sang Ginoo bisan diin man sa sadto nga mga sala nga iya nahimo. (Leviticus 6:1-5, 7)
Pero kon ituad ta sa Dios ang aton mga sala, masaligan siya sa pagpatawad sang aton mga sala kag sa pagtinlo sa tanan ta nga kalainan. Himuon niya ini tungod nga matarong siya. (1 Juan 1:9)

Ibalik ang aton relasyon sa tawo nga aton nahalitan

Indi ka gid magmauswagon kon indi mo pag-ituad ang imo mga sala, pero kon ituad mo ini kag talikdan, kaluoyan ka sang Dios. (Hulubaton 28:13)
Gani, magtuad kamo sang inyo mga sala sa isa kag isa, kag magpangamuyuay para mag-ayo kamo. Kay dako ang mahimo sang pangamuyo sang matarong nga tawo, (Santiago 5:16)

Ibalik ang bisan ano nga kinawat

“Kon ang isa ka tawo nangawat sang baka ukon karnero, kag gin-ihaw niya ini ukon ginbaligya, dapat magbayad siya. Sa isa ka baka nga iya ginkawat, magbayad siya sang lima ka baka. Kag sa isa ka karnero nga iya ginkawat, magbayad siya sang apat ka karnero. Kon nangawat siya sa gab-i kag nadakpan sa akto, kag ginpatay siya, ang nakapatay sa iya wala sing salabton. Pero kon natabo ini sa adlaw, ang nakapatay sa kawatan may salabton. “Ang kawatan nga nadakpan dapat magbayad sa iya nga ginkawat. Pero kon wala siya sing ibayad, ibaligya siya nga ulipon kag ang iya bili ibayad sa iya nga ginkawat. Kon ang iya ginkawat nga baka ukon donkey ukon karnero nasapwan nga ara pa sa iya kag buhi pa ini, bayaran niya ini sing doble. (Exodus 22:1-4)
“Halimbawa, nagpatago ang isa ka tawo sang iya kuwarta ukon sang bisan ano nga butang sa iya tupad-balay, kag ginkawat ini. Kon madakpan ang kawatan, dapat magbayad siya sing doble. Pero kon indi madakpan ang kawatan, ang ginbilinan sang pagkabutang pagadal-on sa presensya sang Dios, para mahibaluan kon ginkuha niya ukon wala ang ginpatago sa iya. “Halimbawa, may duha ka tawo nga nagabaisay kon sin-o sa ila ang tag-iya sang isa ka pagkabutang pareho sang baka, donkey, karnero, bayo, ukon bisan ano nga butang, dapat dal-on nila ang ila kaso sa presensya sang Dios. Ang nakasala sa ila suno sa desisyon sang Dios magabayad sing doble sa tag-iya. (Exodus 22:7-9)
“Halimbawa, naghulam ang isa ka tawo sang sapat sa iya tupad-balay kag napilas ini ukon napatay, kag wala ang tag-iya pagkatabo sini. Ang naghulam dapat magbayad sini. (Exodus 22:14)
Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Moises parte sa tawo nga naglapas sa luyag sang Ginoo paagi sa pagpangdaya sa iya kapareho parte sa butang nga ginpatago ukon ginbilin sa iya, ukon pagkawat sa sini nga mga butang, ukon pagpanguwarta, ukon pagbutig parte sa butang nga nadula nga wala niya kuno nakita, ukon pagpanumpa sang indi matuod nga wala niya nahimo ang bisan diin sa sini nga mga sala. Kon mapamatud-an nga nakasala siya, kinahanglan nga iuli niya ang iya kinawat, ukon ang iya nakuha paagi sa pagpangdaya, ukon ang mga butang nga ginbilin ukon ginpatago sa iya, ukon ang mga butang nga nadula nga iya nakita, ukon ang bisan ano nga mga butang nga suno sa iya pagpanumpa wala sa iya, pero ang matuod ara. Kinahanglan nga iuli niya ini sa tag-iya nga wala gid sing kulang, kag dugangan pa gid niya sang 20 porsiyento sang bili sini. Ihatag niya ini sa tag-iya sa adlaw nga maghalad siya sang halad nga bayad sa iya nga sala. (Leviticus 6:1-5)
Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Silinga ang mga Israelinhon nga kon ang isa ka lalaki ukon babayi naglapas sa luyag sang Ginoo paagi sa paghimo sang malain sa iya isigkatawo, ina nga tawo nakasala. Kinahanglan nga ituad niya ang iya sala nga nahimo, kag bayaran niya sing bug-os ang pagkabutang nga iya ginkuha ukon ginpierdi, kag dugangan pa niya sing 20 porsiyento sang bili sini. Ihatag niya ini tanan sa tawo nga nahimuan niya sang malain. Pero kon ang nahimuan sang malain patay na kag wala siya sing malapit nga paryente nga magbaton sini nga bayad, ang bayad iya na sang Ginoo kag kinahanglan nga ihatag ini sa pari, upod sang karnero nga ihalad sang pari sa pagtubos sang sala sang amo nga tawo. (Numero 5:5-8)
Naakig gid si David sa tawo nga manggaranon kag nagsiling siya kay Natan, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga dapat patyon ang tawo nga naghimo sina. Kag tungod nga wala siya sing kaluoy sa imol nga tawo, dapat ulian niya sang apat ka karnero ang isa ka karnero nga iya ginkuha.” (2 Samuel 12:5-6)
Masami wala ginapakalain ang kawatan nga nagapangawat tungod kay gutom siya. Pero kon madakpan siya, pabayaron siya sing pito ka pilo sang iya ginkawat, bisan maubos pa ang tanan niya nga pagkabutang. (Hulubaton 6:30-31)
Kag kon magsiling ako sa malain nga tawo nga sigurado nga mapatay siya, pero sa ulihi magbiya siya sa iya malain nga binuhatan kag maghimo sang husto kag matarong— halimbawa, gin-uli niya ang gin-garantiya sa iya ukon ang iya ginkawat, ginsunod niya ang mga pagsulundan nga nagahatag sang kabuhi, kag wala siya nagahimo sang malain—sigurado nga mabuhi siya; indi siya mapatay. Ang bisan ano nga sala nga iya ginhimo indi na pagdumdumon kontra sa iya. Tungod nga naghimo siya sang husto kag matarong, sigurado nga mabuhi siya. (Ezekiel 33:14-16)
Didto sa iya balay nagtindog si Zakeus kag nagsiling, “Ginoo, ipanagtag ko sa mga imol ang katunga sang akon pagkabutang. Kag kon may gindayaan ako, ibalik ko sa iya ang apat ka pilo.” (Lucas 19:8)

Mga bugay kag mga sumpa

Mga bugay nga ginpromisa sa matinud-anon

Bugay sang mas masuod nga relasyon sa Ginoo

Ang kanta nga ginsulat ni David. Ginoo, sin-o bala ang puwede nga makatiner sa imo templo? Sin-o bala ang puwede nga makapabilin sa imo balaan nga bukid? Ang sabat sang Ginoo, “Ang tawo nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan kag nagahimo sing matarong. Nagahambal siya sing matuod kag sinsero. Wala siya nagabutang-butang sa iban, kag wala siya nagahimo ukon nagahambal sing malain sa iya isigkatawo. Ginapakawalay pulos niya ang mga tawo nga akon ginasikway pero ginapadunggan niya ang mga nagatahod sa akon. Ginatuman gid niya ang iya promisa bisan ano kabudlay para sa iya. (Salmo 15:1-4)
Sin-o bala ang puwede nga makataklad sa bukid sang Ginoo? Sin-o bala ang puwede nga makasulod sa iya balaan nga templo? Ang tawo nga may matinlo nga mga binuhatan kag hunahuna, wala nagasimba sa mga dios-dios, kag wala nagasumpa sing butig. (Salmo 24:3-4)
Malapit ka, Ginoo, sa tanan nga nagapanawag sa imo sing sinsero. (Salmo 145:18)
Magpabilin ka nga maayo kag matutom; indi ina pagdulaa kundi tipigan mo gid sa imo tagipusuon. Kon himuon mo ini, maluyag sa imo ang Dios kag ang mga tawo, kag mangin maayo ang pagtulok nila sa imo. (Hulubaton 3:3-4)
Kay ginakangil-aran sang Ginoo ang mga balingag, pero nagasalig siya sa nagakabuhi sing husto. (Hulubaton 3:32)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga butigon, pero ginakalipay niya ang mga indi butigon. (Hulubaton 12:22)
“Nagahunahuna ka bala nga mangin bantog ka nga hari kon sedro ang imo palasyo? Ngaa indi ka magsunod sa imo amay? Husto kag matarong ang iya mga ginhimo, gani nagmainuswagon siya kag maayo ang iya pagkabuhi. Ginprotektaran niya ang kinamatarong sang mga imol, gani nangin maayo gid ang tanan sa iya. Amo ina ang husto nga pagkilala sa akon. Pero ikaw ya, ang imo handom amo lang ang pagpangdaya, pagpamatay sang mga inosente, pagpamigos kag pagpanguwarta.” (Jeremias 22:15-17)

Bugay sang proteksyon

Ginaprotektaran niya kag ginatigan-an sang kadalag-an ang mga nagakabuhi sing husto kag wala sing kasawayan. (Hulubaton 2:7)
Ang tawo nga nagakabuhi nga matarong indi maano, pero ang tawo nga nagakabuhi sing indi husto mahibaluan ang iya ginahimo. (Hulubaton 10:9)

Bugay sang pagsagod

Ang makaestar diri amo lang ang mga tawo nga nagakabuhi sing matarong kag nagasugid sing matuod. Wala sila nagapanguwarta, kag wala nagabaton sang lagay. Wala sila nagapartisipar sa plano sa pagpatay kag sa paghimo sang iban pa nga malain nga butang. Amo ini nga klase sang mga tawo ang mahilway sa katalagman, nga daw magaestar sila sa mataas nga mga lugar, nga ang ila palalipdan amo ang mga dalagko nga mga bato. Indi sila mawad-an sang pagkaon kag tubig. (Isaias 33:15-16)

Bugay sa pamilya

Ang matarong nga tawo nagakabuhi nga wala sing kasawayan. Bulahan ang iya mga anak nga nagasunod sa iya pamatasan. (Hulubaton 20:7)

Bugay sang kalipay

Ang manggad nga nakuha sa malain nga paagi indi makahatag sang kaayuhan, pero ang matarong nga pagkabuhi makahatag sing kaayuhan kay makaluwas ini sa imo sa kamatayon. (Hulubaton 10:2)

Bugay sang kabuhi

“Indi kamo magdaya sa inyo pagkilo ukon pagsukob. Maggamit kamo sang husto nga kilohan kag sulukban, para magakabuhi kamo sing malawig sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. (Deuteronomio 25:13-15)
Ang bisan sin-o nga luyag sang malawig kag malipayon nga kabuhi indi siya dapat maghambal sing malain kag indi magbinutig. (Salmo 34:12-13)
Ang mga pulong nga matuod nagapadayon hasta san-o, pero ang mga pulong nga binutig indi magdugay. (Hulubaton 12:19)
Kag kon magsiling ako sa malain nga tawo nga sigurado nga mapatay siya, pero sa ulihi magbiya siya sa iya malain nga binuhatan kag maghimo sang husto kag matarong— halimbawa, gin-uli niya ang gin-garantiya sa iya ukon ang iya ginkawat, ginsunod niya ang mga pagsulundan nga nagahatag sang kabuhi, kag wala siya nagahimo sang malain—sigurado nga mabuhi siya; indi siya mapatay. Ang bisan ano nga sala nga iya ginhimo indi na pagdumdumon kontra sa iya. Tungod nga naghimo siya sang husto kag matarong, sigurado nga mabuhi siya. (Ezekiel 33:14-16)

Bugay sang pagtahod sang mga tawo

Magpabilin ka nga maayo kag matutom; indi ina pagdulaa kundi tipigan mo gid sa imo tagipusuon. Kon himuon mo ini, maluyag sa imo ang Dios kag ang mga tawo, kag mangin maayo ang pagtulok nila sa imo. (Hulubaton 3:3-4)

Bugay sang pag-uswag

Magadamo ang manggad sang mga matarong, pero ang iya sang mga malain madula. (Hulubaton 15:6)

Bugay para sa mga pangulo

Ang manugdumala nga wala sing pag-intiendi puwerte kapintas. Ang manugdumala nga indi gusto magmanggaranon sa malain nga paagi magalawig ang iya kabuhi. (Hulubaton 28:16)

Mga sumpa nga ginreserba sa mga madaya

Sumpa sang pagkadumtan/pagkaapart sa Dios

“Indi kamo magdaya sa inyo pagkilo ukon pagsukob. Maggamit kamo sang husto nga kilohan kag sulukban, para magakabuhi kamo sing malawig sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. Kay ginakangil-aran sang Ginoo nga inyo Dios ang tawo nga nagapangdaya. (Deuteronomio 25:13-16)
Ginalaglag mo ang mga butigon kag ginakangil-aran ang mga nagapamatay sang tawo kag ang mga traidor. (Salmo 5:6)
Kay ginakangil-aran sang Ginoo ang mga balingag, pero nagasalig siya sa nagakabuhi sing husto. (Hulubaton 3:32)
May anom ukon pito pa gani ka klase sang tawo nga ginakaugtan kag ginakangil-aran sang Ginoo: ang mga nagasaksi sing butig, kag ang mga nagapaaway sang iya kapareho. (Hulubaton 6:16, 19)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga butigon, pero ginakalipay niya ang mga indi butigon. (Hulubaton 12:22)
Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig malaglag. (Hulubaton 19:9)
Naakig ako tungod sa sala kag pagkadalok sang Israel, gani ginsilutan ko sila kag gintalikdan. Pero padayon gihapon sila sa pagpakasala. (Isaias 57:17)
Ang inyo mga sala amo ang nagapaseparar sa inyo sa Dios kag amo ang kabangdanan nga nagtalikod siya sa inyo kag indi na magpamati sang inyo mga pangamuyo. Kay nagapamatay kamo sang tawo, kag nagahimo sang iban pa nga kalautan. Nagabutig kamo kag nagahambal sang malain. Wala kamo nagahunahuna sang hustisya; ang inyo mga akusasyon sa inyo isigkatawo wala sing kamatuoran. Nagasalig kamo sa kabutigan kag nagabinutig mismo. Nagaplano kamo sing malain, kag dayon ginahimo ninyo ini. (Isaias 59:2-4)

Sumpa sang silot/paghukom

“Pakamalauton ang tawo nga nagahalin sang muhon sang duta sang iya isigkatawo para kawaton ang duta.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!” (Deuteronomio 27:17)
Magakalipay ang hari tungod sa ginhimo sang Dios sa iya. Magakalipay man ang tanan nga nagapromisa sa ngalan sang Dios. Pero pahipuson sang Dios ang mga baba sang mga butigon. (Salmo 63:11)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga butigon, pero ginakalipay niya ang mga indi butigon. (Hulubaton 12:22)
Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga ginahunahuna sang mga malain, pero ginakalipay niya ang mga ginahunahuna sang mga matinlo ang tagipusuon. (Hulubaton 15:26)
Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig indi makaluwas sa silot. (Hulubaton 19:5)
Nanamitan ang tawo sa pagkaon nga nakuha niya sa pagpangdaya, pero sa ulihi mangin pareho ini sa balas sa iya baba. (Hulubaton 20:17)
Naakig ako tungod sa sala kag pagkadalok sang Israel, gani ginsilutan ko sila kag gintalikdan. Pero padayon gihapon sila sa pagpakasala. (Isaias 57:17)
Pareho sang hawla nga puno sang mga pispis, ang balay sining malain nga mga tawo puno man sang manggad halin sa ila pagpanunto. Gani nagmanggaranon sila kag nangin gamhanan. Nagtalambok sila kag nagbalakod ang ila mga lawas. Wala sing pugong-pugong ang ila paghimo sang mga kalautan. Wala nila ginahatagan sang hustisya ang mga ilo, kag wala nila ginapangapinan ang kinamatarong sang mga imol. Ako, ang Ginoo, nagasiling: Indi bala nga dapat lang nga silutan ko sila tungod sini? Indi bala nga dapat lang nga balusan ko ang nasyon nga pareho sini? (Jeremias 5:27-29)
Nagsiling ang Ginoo, “Handa sila permi nga magbutig pareho sang pana nga handa nga ipana. Kabutigan ang nagapangibabaw sa sini nga duta kag indi kamatuoran. Nagalala na gid ang ila pagpakasala, kag wala nila ako ginakilala. “Mag-andam kamo sa inyo mga kapareho, kag indi magsalig bisan sa inyo paryente, kay ang kada isa dayaon kag nagabutang-butang sang estorya. Ang kada isa nagadaya sa iya kapareho, kag wala sing isa nga nagasugid sang matuod. Naanad na ang ila mga dila nga magbinutig, kag ginapakapuyan nila ang ila kaugalingon sa pagpakasala. Puro na lang pangdaya ang ila ginahimo, kag sa ila pagkadayaon wala na sila nagakilala sa akon. Gani ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling nga purawon ko ang akon katawhan pareho sang metal, kag testingan ko sila. Ano pa ang mahimo ko sa ila? Kay ang ila dila pareho sang makamamatay nga pana, nga puro lang pangdaya ang ila ginahambal. Nagahambal sila sing maayo sa ila kapareho, pero sa sulod sang ila tagipusuon nagaplano sila sa paghalit sa ila. Ti, indi ko bala sila pagsilutan tungod sini? Indi ko bala pagbalusan ang nasyon nga pareho sini? Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.” (Jeremias 9:3-9)
“Mga taga-Jerusalem, isumbag ko ang akon inumol sa akon palad sa kaakig tungod sa inyo pagpanguwarta kag pagpamatay. Ano, makapadayon bala ang inyo kaisog kag kabaskog sa tion nga silutan ko kamo? Ako, ang Ginoo, ang nagasiling nga silutan ko gid kamo, kag himuon ko gid ini. Palaptahon ko kamo sa nagkalain-lain nga nasyon, kag pauntaton ko ang inyo mga ginahimo nga nagapahigko sa inyo. (Ezekiel 22:13-15)
Ang ila mga opisyal pareho sang mabangis nga mga ido nga nagagus-ab sang ila mga biktima. Nagapamatay sila para lang nga makapanguwarta. Ang ila mga propeta nagatabon-tabon pa sang ila mga sala paagi sa indi matuod nga mga palanan-awon kag mga panagna. Nagasiling sila nga amo kuno ato ang ginsiling sang Ginoong Dios bisan wala magsiling ang Ginoo. Ang mga tawo nagapanguwarta kag nagapangawat. Ginadaogdaog nila ang mga imol kag ang mga pangayaw. Wala nila sila ginahatagan sang hustisya. “Nagpangita ako sang isa ka tawo nga makadepensa sang siyudad kag makapatunga sa akon kag sa mga tawo para indi ko paggub-on ini nga siyudad, pero wala ako sing may nakita. Gani ipaagom ko sa ila ang akon puwerte nga kaakig. Laglagon ko sila tungod sang ila mga ginhimo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.” (Ezekiel 22:27-31)
Ang mga pangulo sang Juda pareho sa mga tawo nga nagapangbalhin sang mga muhon kay gin-agawan nila sang duta ang Israel. Gani ibubo ko sa ila ang akon kaakig pareho sang baha. (Hoseas 5:10)
Pamatii ninyo ini, kamo nga nagapamigos sa mga imol kag nagatinguha sa paglaglag sa ila. Nagadali kamo nga matapos ang Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan ukon ang Adlaw nga Inugpahuway para makabaligya na kamo sang uyas kag makadaya sa inyo nga pagsukob, pagtakos, kag pagkilo. Nagadali kamo nga makabaligya sang uyas nga may miksla nga upa, kag makabakal sang imol nga tawo nga ginbaligya nga ulipon tungod nga indi siya makabayad sang iya utang, bisan ang iya utang ahaw isa ka paris nga sandalyas. Gani nagapanumpa ang Ginoo, ang Dios nga ginapabugal ninyo nga mga kaliwat ni Jacob, “Indi ko gid pagkalimtan ang tanan nga kalautan nga ginhimo ninyo. Tungod sini palinugon ko ang inyo duta kag magahinibi kamo. Mauyog ang inyo duta sing puwerte gid, nga daw pareho sang pag-awas kag paghubas sang Suba sang Nilo sa Egypt. Sa sina nga adlaw nga silutan ko kamo, pasalupon ko ang adlaw sa kaudtuhon, gani magadulom bisan adlaw pa. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. Himuon ko nga paghinibi ang inyo mga piesta, kag himuon ko nga pagpanalambiton ang inyo nga pagkinanta. Pabayuan ko kamo sang sako kag suguon nga magpakalbo sa pagpakita nga nagapangasubo kamo, pareho sang mga ginikanan nga nagahibi sa pagkapatay sang ila bugtong nga anak. Pero mas masakit pa gid ang katapusan sang sini nga mga silot.” (Amos 8:4-10)
Malaot kamo nga katawhan! Indi ko malimtan ang mga manggad nga natipon ninyo sa malain nga paagi. Nagagamit kamo sang indi husto nga talaksan—ang buluhaton nga akon ginapakamalaot. Indi puwede nga pabay-an ko lang kamo sa inyo nga pagpangdaya sa inyo kilohan. Mapintas ang inyo manggaranon nga mga tawo, kag mga butigon kamo. Gani tungod sang inyo mga sala gin-umpisahan ko na ang pagsilot sa inyo para laglagon kamo. Matuod nga makakaon kamo, pero indi kamo mabusog; permi gihapon kamo gutumon. Magatipon kamo sang mga patubas, pero indi ninyo ini mapuslan, kay ipakuha ko ini sa inyo mga kaaway sa tion sang inaway. Magatanom kamo, pero indi kamo ang magaani sini. Magapuga kamo sang mga olibo, pero indi kamo ang magapulos sang lana sini. Magalinas kamo sang mga ubas, pero indi kamo ang magainom sang bino sini. Matabo ini sa inyo tungod kay ginsunod ninyo ang malain nga mga binuhatan, mga pagsulundan, kag mga laygay ni Haring Omri kag sang panimalay ni Haring Ahab. Gani laglagon ko kamo, kag insultuhon kamo kag yagutaon sang iban nga mga nasyon.” (Micas 6:10-16)
Nagkadto si Jesus sa templo kag gintabog niya ang mga tawo nga nagapamakal kag nagabaligya didto. Ginpamaliskad niya ang mga lamisa sang mga manugbaylo sang kuwarta kag ang mga pulungkuan sang mga manugbaligya sang mga pating nga inughalad. Nagsiling siya sa ila, “Nagasiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay tawgon nga balay nga palangamuyuan.’ Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan!” (Mateo 21:12-13)
Pag-abot nila sa Jerusalem, nagkadto si Jesus sa templo kag gintabog niya ang mga nagabaligya didto. Nagsiling siya sa ila, “Nagasiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay lugar nga palangamuyuan.’ Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan.” (Lucas 19:45-46)

Sumpa sang kamatayon/kalaglagan

Nakasala ang Israel; ginlapas nila ang akon kasugtanan. Nagkuha sila sang mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon. Ginkawat nila ini, nagbutig sila parte sini, kag ginsimpon nila ini sa ila mga pagkabutang. Ang tawo nga itudlo ko nga nagtago sang mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon pagasunugon kaupod sang iya pamilya kag sang tanan niya nga pagkabutang. Kay ginlapas niya ang akon kasugtanan, kag naghimo siya sang makahuluya nga butang sa Israel.’ ” Nagsiling si Josue kay Acan, “Ngaa nagdala ka sang kagamo sa amon? Ti, karon padal-an ka man sang Ginoo sang kagamo.” Ginbato dayon sang mga Israelinhon si Acan hasta nga napatay. Ginbato man nila ang iya pamilya kag ginsunog ang iya mga pagkabutang. (Josue 7:11, 15, 25)
Ginalaglag mo ang mga butigon kag ginakangil-aran ang mga nagapamatay sang tawo kag ang mga traidor. (Salmo 5:6)
Ginahigugma ninyo ang malain imbes ang maayo, kag ang kabutigan imbes ang kamatuoran. Kamo nga mga dayaon, luyag ninyo nga pasakitan ang iban paagi sa inyo mga pulong. Sigurado nga laglagon kamo sang Dios hasta san-o. Dakpon niya kamo kag guyuron paguwa sa inyo mga balay. Kag bawion niya ang inyo kabuhi. (Salmo 52:3-5)
Amo ina ang dangatan sang mga tawo nga nagaangkon sang pagkabutang sa malain nga paagi. Mapatay sila sa sina nga buluhaton. (Hulubaton 1:19)
Ang wala sing pulos kag malain nga mga tawo nagapanugidsugid sing kabutigan. Gani sa hinali lang laglagon sila, kag indi na gid sila matabangan. (Hulubaton 6:12, 15)
Ang mga pulong nga matuod nagapadayon hasta san-o, pero ang mga pulong nga binutig indi magdugay. (Hulubaton 12:19)
Ang manggad nga nakuha sa pagpangdaya dali lang madula, kag magadala ini sang kamatayon sa tawo. (Hulubaton 21:6)
Ang nagapanggas sang kalautan magaani sang kalaglagan, kag mauntat na ang iya pagpanghalit sa iban. (Hulubaton 22:8)
Indi ka magpamintaha sa mga imol, kag indi sila pagdaog-dauga sa korte, kay ang Ginoo amo ang magadepensa sa ila. Kag kon ano ang inyo himuon sa ila nga indi maayo amo man ang himuon sang Ginoo sa inyo. (Hulubaton 22:22-23)
Pero ikaw ya, ang imo handom amo lang ang pagpangdaya, pagpamatay sang mga inosente, pagpamigos kag pagpanguwarta.” Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte kay Haring Jehoyakim sang Juda, nga anak ni Josia: “Wala sing may magpangasubo sa iya kon mapatay siya. Ang iya pamilya, mga opisyal, kag mga tinawo indi magpangasubo sa iya. Ilubong siya pareho sa paglubong sang patay nga donkey; guyuron siya kag ihaboy sa guwa sang puwertahan sang Jerusalem.” (Jeremias 22:17-19)
“Pero halimbawa, ina nga tawo may anak nga lalaki nga mapintas kag nagapamatay ukon ginahimo niya ini nga mga butang nga wala ginahimo sang iya amay: Nagakaon siya sang mga halad sa mga simbahan sa mga bukid, kag nagahulid siya sa asawa sang iban. Ginadaogdaog niya ang mga kubos kag imol. Nagapangawat siya, kag wala niya ginauli ang garantiya sang mga nakautang sa iya. Nagasimba siya sa mga dios-dios, kag nagahimo sang makangilil-ad nga mga butang. Nagapautang siya nga may saka. Ti, mabuhi ayhan siya? Indi! Mapatay gid ini nga tawo tungod sa tanan nga makangilil-ad nga mga butang nga iya ginhimo. Siya ang responsable sa iya kamatayon. Pero ang iya amay mapatay tungod sa iya sala, kay nagpanguwarta siya, nagpangawat kag naghimo sing malain sa iya kasimanwa. (Ezekiel 18:10-13, 18)
May ara nga mag-asawa nga nagbaligya man sang ila duta. Ang ngalan sang bana si Ananias, kag ang iya asawa si Safira. Pero gintago ni Ananias ang iban nga kantidad sang bili sang duta para sa ila kaugalingon. Ang iya asawa nagsugot man. Kag ginhatag niya ang nabilin nga kantidad sa mga apostoles. Dayon nagpamangkot si Pedro, “Ananias, ngaa nagpadaog ka kay Satanas? Nagabutig ka sa Espiritu Santo tungod nga ang iban nga kuwarta nga bili sang imo duta gintago mo! Indi bala nga sa wala mo pa mabaligya ang imo duta ikaw ang tag-iya sina? Kag sang nabaligya mo na ina indi bala ara sa imo pagbuot kon anhon mo ang kuwarta? Ngaa bala naghunahuna pa gid ikaw sa paghimo sini? Wala lang ikaw nagbutig sa tawo kundi labi na gid sa Dios.” Pagkabati sadto ni Ananias, natumba siya kag napatay. Dayon ginpalapitan siya sang mga pamatan-on kag ginputos nila ang iya bangkay. Pagkatapos gindala nila siya paguwa kag ginlubong. Kag ang tanan nga nakabati sa natabo hinadlukan gid. Pagkaligad sang mga tatlo ka oras, nagsulod ang asawa ni Ananias. Wala siya kahibalo kon ano ang natabo sa iya bana. Ginpamangkot siya ni Pedro, “Sugiri ako sang matuod, amo gid bala ini tanan ang kantidad nga inyo nabaton sa inyo ginbaligya nga duta?” Nagsabat si Safira, “Huo, amo gid ina tanan ang amon nabaton.” Gani nagsiling si Pedro sa iya, “Ngaa nagsugtanay kamo nga mag-asawa nga tilawan ang Espiritu sang Ginoo? Tan-awa, ara na sa puwertahan ang mga pamatan-on nga naglubong sang imo bana, kag ikaw ila man nga tuwangan kag ilubong.” Hinali lang natumba si Safira sa atubangan ni Pedro kag napatay. Pagsulod sang mga pamatan-on nakita nila nga patay na si Safira. Gani gintuwangan nila siya paguwa kag ginlubong sa tupad sang iya bana. (Binuhatan 5:1-10)

Sumpa sa pamilya

Ang tawo nga nagaangkon sang manggad sa malain nga paagi nagadala sang kalisod sa iya panimalay. Ang tawo nga wala nagabaton sang lagay padayon nga magakabuhi. (Hulubaton 15:27)
Gani ihatag ko sa iban nga mga tawo ang ila mga asawa kag mga uma. Tungod kay halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon, nagapangdaya sila para makakuwarta. Bisan mga propeta kag mga pari nagapangdaya man. (Jeremias 8:10)
Kaluluoy kamo nga nagapulaw sa pagplano sing malain. Pagkaaga ginahimo ninyo ang inyo ginplano nga malain tungod nga may gahom kamo sa paghimo sini. Ginaagaw ninyo ang mga uma kag mga balay nga inyo nagustuhan. Ginadayaan ninyo ang mga tawo para makuha ninyo ang ila balay kag ang ila duta nga ginpanubli. Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo sa inyo, “Pamati kamo! Nagaplano ako nga laglagon ko kamo kag indi gid kamo makaluwas. Indi na kamo makapahambog kay sa sina nga tion laglagon kamo. (Micas 2:1-3)

Sumpa sa mga pagkabutang

...pero gintunto pa niya ako. Napulo gid ka beses nga ginliwat-liwat niya ang akon suhol. Pero wala ako pagpabay-i sang Dios nga daog-daugon lang niya. Ginkuha sang Dios ang kasapatan sang inyo amay kag ginhatag sa akon.” (Genesis 31:7, 9)
Ang manggad nga nakuha sa malain nga paagi indi makahatag sang kaayuhan, pero ang matarong nga pagkabuhi makahatag sing kaayuhan kay makaluwas ini sa imo sa kamatayon. (Hulubaton 10:2)
Ang manggad nga nakuha sa malain nga paagi madali lang madula, pero ang manggad nga ginpangabudlayan nagadugang pa gid. (Hulubaton 13:11)
Ang ila mga balay igahatag sa iban, pati ang ila mga uma kag mga asawa. Matabo ini kon silutan ko na ang mga katawhan nga nagaestar sa sini nga duta. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. “Halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon, nagapangdaya sila para makakuwarta. Bisan mga propeta kag mga pari nagapangdaya man. (Jeremias 6:12-13)
Ang tawo nga nakaangkon sang manggad sa malain nga paagi pareho siya sang pispis nga naglumlom sa itlog nga indi iya. Sa ulihi, sa tunga-tunga sang iya pagpangabuhi, madula ang iya manggad kag magaguwa nga buang-buang siya. (Jeremias 17:11)
“Mga pumuluyo sang Zion, lakat kamo kag laglaga ninyo ang inyo mga kaaway pareho sang paglinas sang mga uhay. Kay himuon ko kamo nga pareho sang turo nga baka nga may salsalon nga mga sungay kag may saway nga mga kuko. Pagadugmukon ninyo ang madamo nga nasyon nga nagtipon sa pagpakig-away sa inyo. Kag ang ila mga manggad nga nakuha nila paagi sa pagpamintas ihalad ninyo sa akon, ang Ginoo nga nagagahom sa bilog nga kalibutan.” (Micas 4:13)

Sumpa sang pagpabugal

Ang nagapanggas sang kalautan magaani sang kalaglagan, kag mauntat na ang iya pagpanghalit sa iban. (Hulubaton 22:8)

Sumpa sa mga sakop sang isa ka pangulo

Kon ang isa ka pangulo nagapati sa mga kabutigan, ang tanan niya nga mga opisyal mangin malain. (Hulubaton 29:12)

Sumpa sa wala katapusan

Pero makahaladlok ang dangatan sang mga tawo nga nahadlok magsunod sa akon, mga wala nagatuo sa akon, mga nagahimo sang malaw-ay nga mga butang, mga manugpatay, mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, mga manugbabaylan, mga nagasimba sa mga dios-dios, kag ang tanan nga butigon. Ang lugar nga para sa ila amo ang dagat nga nagadabadaba sang kalayo nga may asupre. Amo ina ang ginatawag nga ikaduha nga kamatayon.” (Pahayag 21:8)
Pero indi makasulod didto ang bisan ano nga indi matinlo sa panulok sang Dios, ang bisan sin-o nga nagahimo sing makahuluya nga mga buhat, kag ang mga butigon. Ang makasulod lang didto amo ang mga tawo nga ang ila ngalan nasulat sa libro sang kabuhi nga iya sang Karnero. (Pahayag 21:27)
Pero mabilin sa guwa ang mga malain nga mga tawo: ang mga manugbabaylan, ang mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, ang mga manugpatay, ang mga nagasimba sa mga dios-dios, kag ang tanan nga luyag magbinutig. (Pahayag 22:15)

Mga sumpa sa kabilugan

“Pakamalauton ang tawo nga nagahalin sang muhon sang duta sang iya isigkatawo para kawaton ang duta.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!” (Deuteronomio 27:17)
Nanamitan ang tawo sa pagkaon nga nakuha niya sa pagpangdaya, pero sa ulihi mangin pareho ini sa balas sa iya baba. (Hulubaton 20:17)
Kaluluoy ang siyudad sang Nineve. Ang iya pumuluyo madamo sang ginpamatay nga mga tawo, kag mga butigon sila. Madamo sila sang mga pagkabutang nga gin-agaw sa iban, kag wala sila nagakawad-an sang mabiktima. (Nahum 3:1)

Panan-aw sang mga tawo nga indi ginasilutan sang Dios ang pagdaya

“Ngaa wala nagatalana ang Makagagahom nga Dios sang tion sa paghukom sa malain nga mga tawo? Ngaa wala makita sang mga nagakilala sa iya inang tion sa paghukom? Nagapanguha sang duta ang malain nga mga tawo paagi sa paghalin sang mga muhon. Nagapangawat sila sang mga sapat kag ginaimpon nila sa ila mga sapat. Mabatian sa siyudad ang mga pag-ugayong sang mga tagumatayon kag ang pagpangayo sang bulig sang mga napilasan sing grabe, pero wala gid pagbalusi sang Dios ang naghimo sing malain sa ila. (Job 24:1-2, 12)

Suhol

Ang mga tawo nagasuhol

Epektibo ang suhol

Nagapati ang iban nga ang lagay pareho sa madyik nga sarang makahimo sang bisan ano. (Hulubaton 17:8)
Kon regaluhan mo sa sekreto ang tawo nga akig sa imo, madula ang iya kaakig. (Hulubaton 21:14)

Ang malaut nagasuhol

Indi ako paglaglaga upod sa mga makasasala, pareho sang mga manugpatay sang tawo. Ini sila nagahimo permi sang kalautan kag ginakuwartahan nila ang iban. (Salmo 26:9-10)
Ang malain nga tawo nagabaton sang lagay para indi mahatag ang hustisya. (Hulubaton 17:23)

Mga halimbawa sang mga nagsuhol

Pero wala sila magsunod sa pagginawi sang ila amay. Makikuwarta sila, nagabaton sila sang lagay, kag ginatiko nila ang hustisya. (1 Samuel 8:3)
Ang imo mga pangulo mga rebelde kag kaupod sang mga makawat. Gusto nila permi nga may lagay, kag nagapangayo sila sang mga regalo. Wala nila ginadepensahan ang kinamatarong sang mga ilo kag wala nila ginapamatian ang reklamo sang mga balo nga babayi. (Isaias 1:23)
Sagad sila sa paghimo sang malain. Ang mga pangulo kag mga huwis nagabaton sang lagay. Kag nagasunod lang sila sa luyag sang mga kilala kag gamhanan nga mga tawo. Nagaisa sila sa pagtiko sang hustisya. (Micas 7:3)
Paghalin sang mga babayi sa lulubngan, ang iban nga mga guwardya naglakat man kag nagkadto sa siyudad kag ginsugid nila sa manugdumala nga mga pari ang tanan nga natabo didto sa lulubngan. Gani nag-meeting ang manugdumala nga mga pari kaupod ang mga manugdumala sang mga Judio. Nagkasugot sila nga hatagan nila sang madamo nga kuwarta ang mga soldado para indi sila magsugid kon ano gid ang matuod nga natabo. Gintudluan nila ang mga soldado kon ano ang ila isugid sa mga tawo. Nagsiling sila, “Sugiran ninyo ang mga tawo nga samtang nagakatulog kamo kagab-i, nag-abot ang iya mga sumulunod kag ginkuha nila ang bangkay ni Jesus. Kon mabatian ini sang gobernador kami ang bahala nga magpaathag sa iya para indi kamo maano.” Gani ginbaton nila ang kuwarta kag gintuman nila ang ginsiling sa ila. Gani hasta subong amo ini nga estorya ang ginapalapnag sang mga Judio. (Mateo 28:11-15)
Pero sang nagahambal na si Pablo parte sa matarong nga kabuhi, sa pagpugong sang kaugalingon, kag parte sa palaabuton nga adlaw sang paghukom, hinadlukan si Felix kag nagsiling siya kay Pablo, “Husto na lang ina anay! Ipatawag ko lang liwat ikaw ugaling kon may tiyempo ako.” Permi niya ginapatawag si Pablo kag magpakighambal sa iya, kay nagapaabot-abot siya nga hatagan siya ni Pablo sing kuwarta. (Binuhatan 24:25-26)

Ginsugo nga indi mag-upod sa suhol

“Indi kamo magbaton sang lagay, kay ang lagay makabulag sa mga tawo sa kamatuoran, kag makahalit ini sa kinamatarong sang mga inosente. (Exodus 23:8)
Kinahanglan nga indi nila pagtikuon ang hustisya kag dapat wala sila sing may ginapaboran sa paghukom. Indi sila magbaton sang lagay kay ang lagay makapabulag sa maalamon kag sa matarong, kag makaimpluwensya sa ila desisyon. (Deuteronomio 16:19)

Ang suhol nagadunot

Sigurado nga mangin pareho sa buang-buang ang maalamon nga tawo kon magpanguwarta siya. Kon magbaton ka sang lagay ginaguba mo lang ang imo kaugalingon. (Manugwali 7:7)

Halimbawa sang Ginoo nga wala nagabaton sang suhol

Kay ang Ginoo nga inyo Dios amo ang Dios nga labaw sa tanan nga dios kag Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo. Gamhanan siya kag makatilingala nga Dios. Wala siya sing may ginapasulabi kag wala siya nagabaton sang lagay. (Deuteronomio 10:17)

Ang mga pangulo indi dapat magbaton sang suhol

Magtahod kamo sa Ginoo, kag maghukom sing maayo kay indi gusto sang Ginoo nga aton Dios ang pagpatiko sang hustisya, ang paghukom nga may pinilian, kag ang pagbaton sang lagay.” (2 Cronica 19:7)
Kon ang ginakabalak-an sang hari amo ang hustisya, ginapabakod niya ang iya ginharian, pero kon ang ginakabalak-an niya amo ang lagay, ginalaglag niya ang iya ginharian. (Hulubaton 29:4)

Mga halimbawa sang mga wala nagbaton sang suhol

Karon, ari ako sa inyo atubangan. Kon may nahimo ako nga malain, sugiri ninyo ako sa presensya sang Ginoo kag sang hari nga iya ginpili. May ginkuha bala ako nga baka ukon donkey sa kay bisan sin-o sa inyo? May gindayaan bala ako ukon gindaogdaog sa inyo? Nagbaton bala ako sang lagay para ibaliwala ang sala nga nahimo sang isa ka tawo? Kon mapamatud-an ninyo nga nahimo ko ang bisan isa sa sini nga mga butang, bayaran ko ina.” Nagsabat ang mga tawo, “Wala mo kami gindayaan ukon gindaogdaog. Wala ka man sing may ginkuha sa kay bisan sin-o sa amon.” Nagsiling si Samuel sa ila, “Sa sini nga adlaw saksi ang Ginoo kag ang hari nga iya ginpili nga wala kamo sing may iakusar sa akon.” Nagsabat ang mga tawo, “Huo, saksi ang Ginoo.” (1 Samuel 12:3-5)
Pero ngaa? Nangayo bala ako sa inyo sang regalo? Nagpangabay bala ako sa inyo nga buligan ninyo ako halin sa inyo manggad, (Job 6:22)

Mga bugay kag mga sumpa

Ang mga nagasuhol ginsumpa

“Pakamalauton ang tawo nga magbaton sang suhol sa pagpatay sang inosente nga tawo.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!” (Deuteronomio 27:25)
Ginahilway ninyo ang mga may sala tungod sa lagay, pero wala ninyo ginahatagan sing hustisya ang mga wala sing sala. (Isaias 5:23)
Ang iban nagabaton sang suhol sa pagpatay sang tawo, nagapautang sang sakaan nga sobra-sobra, kag nagamanggaranon paagi sa pagpanguwarta. Nalimtan na gid nila ako. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. “Mga taga-Jerusalem, isumbag ko ang akon inumol sa akon palad sa kaakig tungod sa inyo pagpanguwarta kag pagpamatay. Ano, makapadayon bala ang inyo kaisog kag kabaskog sa tion nga silutan ko kamo? Ako, ang Ginoo, ang nagasiling nga silutan ko gid kamo, kag himuon ko gid ini. Palaptahon ko kamo sa nagkalain-lain nga nasyon, kag pauntaton ko ang inyo mga ginahimo nga nagapahigko sa inyo. (Ezekiel 22:12-15)
Ginadaogdaog ninyo ang mga imol kag ginapilit nga maghatag sa inyo sang ila patubas. Gani indi kamo makaestar sa ginpatindog ninyo nga mga mansyon, kag indi kamo makainom sang bino halin sa gintanom ninyo nga mga ubas. Kay nahibaluan ko kon daw ano kadamo kag kon daw ano kagrabe ang inyo mga sala. Ginadaogdaog ninyo ang mga tawo nga wala sing sala kag ginapanguwartahan pa ninyo. Wala ninyo ginahatagan sang hustisya ang mga imol sa korte. (Amos 5:11-12)
Nagahukom kamo pabor sa nagahatag sa inyo sang lagay. Kag kamo nga mga pari, nagapanudlo kamo tungod lang kay ginabayaran kamo. Amo man sa inyo nga mga propeta, nagapamakot kamo tungod lang sa kuwarta. Nagasalig pa kamo nga buligan kamo sang Ginoo, kay nagasiling kamo, ‘Kaupod namon ang Ginoo. Gani wala sing malain nga matabo sa amon.’ Gani tungod sa inyo pagalaglagon ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem. Mangin pareho ini sa gin-arado nga uma, kag mangin tinumpukan sang mga nagkalaguba. Kag mangin kagulangan ang bukid nga ginatindugan sang templo.” (Micas 3:11-12)

Ang mga wala nagasuhol ginbugayan

Ang kanta nga ginsulat ni David. Ginoo, sin-o bala ang puwede nga makatiner sa imo templo? Sin-o bala ang puwede nga makapabilin sa imo balaan nga bukid? Nagapautang siya sang kuwarta nga wala sing saka, kag wala siya nagabaton sang lagay para magsaksi kontra sa wala sing sala.” Ang tawo nga nagahimo sini mangin mabakod ang iya kahimtangan hasta san-o. (Salmo 15:1, 5)
Ang tawo nga nagaangkon sang manggad sa malain nga paagi nagadala sang kalisod sa iya panimalay. Ang tawo nga wala nagabaton sang lagay padayon nga magakabuhi. (Hulubaton 15:27)
Ang makaestar diri amo lang ang mga tawo nga nagakabuhi sing matarong kag nagasugid sing matuod. Wala sila nagapanguwarta, kag wala nagabaton sang lagay. Wala sila nagapartisipar sa plano sa pagpatay kag sa paghimo sang iban pa nga malain nga butang. Amo ini nga klase sang mga tawo ang mahilway sa katalagman, nga daw magaestar sila sa mataas nga mga lugar, nga ang ila palalipdan amo ang mga dalagko nga mga bato. Indi sila mawad-an sang pagkaon kag tubig. (Isaias 33:15-16)